Prace konserwatorskie w Krzemionkach

Jednym z projektów, które realizowało Muzeum w bieżącym roku było przeprowadzenie prac górniczo-zabezpieczających w podziemnych wyrobiskach prahistorycznych kopalń krzemienia pasiastego.

Fundusze na ten cel pozyskano z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Programu Dziedzictwo kulturowe, priorytet 1. Ochrona zabytków. Wartość całego projektu wyniosła
126 300,00 zł (netto), z czego 59094,80 zł pochodziło z dotacji MKiDN. Pozostała część kwoty
to wkład własny Muzeum.

Celem zadania było techniczne zabezpieczenie zabytkowych wyrobisk górniczych, przez które
przebiega podziemna „galeria turystyczna”*. W ramach poszczególnych etapów projektu wykonano szereg prac konserwatorskich polegających na scalaniu wapiennego górotworu oraz ochronie i modernizacji ekspozycji wyrobisk.

Prace w rejonie Wielkich Komór polegały na scalaniu warstw górotworu neolitycznych
i nowożytnych stropów wyrobisk oraz ociosów chodnika technologicznego z zastosowaniem metody
iniekcji ciśnieniowej. Metoda ta, sprawdzona i wielokrotnie stosowana w Krzemionkach polega na
wierceniu otworów o długości do 1 mb i zatłaczania wiążącego górotwór spoiwa. W tym samym
rejonie przeprowadzono konserwację, sklejanie i spoinowanie rozwarstwionych partii ociosów oraz zabezpieczenie neolitycznych hałd gruzowych poprzez montaż mosiężnej siatki. Dodatkowo, w rejonie tzw. upadowej wapiennikarzy, a więc w miejscu szczególnego zagrożenia górniczego wykonano metalową obudowę stropu. W ramach modernizacji „trasy turystycznej” wymieniono siatkę zabezpieczającą wglądy do prahistorycznych wyrobisk, wymieniono instalację elektryczną oraz przebudowano i zakonserwowano zejście schodowe do podziemnej trasy turystycznej w szybie „Zenon”. Prace konserwatorskie objęły również szyb ratowniczo-wentylacyjny, będący jedyną w Krzemionkach ekspozycją profilu geologicznego obrazującego proces sedymentacji jurajskich skał wapiennych.

*
Sformułowanie „trasa turystyczna” (tożsame z „galeria turystyczna”) zostało użyte dla określenia
fragmentów wyrobisk neolitycznych kopalń krzemienia udostępnionych dla zwiedzających. Podczas
realizacji wspomnianej trasy podziemnej w latach 2001 – 2004 i wcześniej jej autorom przyświecał nadrzędny cel jak najmniejszej ingerencji w substancję zabytkową. Dlatego też galeria prowadzi przez wyrobiska neolityczne w minimalnym stopniu przekształcone przez współczesną działalność człowieka, a tym samym umożliwia obcowanie z zabytkiem sprzed ponad 5000 lat.